1. PERKUFIZIMI
1.1. Glicemia normale
1.2. Diabeti
1.3. Intoleranca ndaj glukozes
2. EPIDEM1OLOGJIA
3. KLASIFIKIMII DIABETIT
4. KOMPLIKACIONET
4.1. Komplikacionet metabolike akute
4.2. Komplikacionet kronike
Percaktimi i diabetit eshte arbitrar dhe biologjik: glicemia esell me e madhe se 1,40 g/l (7,7 mmol/l) ne dy dozime. Ne rastet e dyshimta, mundti realizohetprova e hiperglicemise se provokuar orale (HGPO). Kemidytipe diabeti : diaheti tip 1 (insulinovartes) dhe diabeti tip 2 (Joins ulinovartes). Fiziopatologjia dhe komplikacionet akute jane te ndryshme ndersi komplikacionet kronike mbeten te njejta.
1. PERKUFIZIMI
— Glicemia normale
Vlera normale e glicemise normale esell eshte nen 1,20 g/l (6,6 mmol/l).
— Diabeti
Diagnoza e diabetit bazohet ne nje kriter te vetem : hiperglicemine kronike, Diagnoza e diabetit vendoset kur glicemia esell ne dy dozime eshte me e larte se 1,40 g/l (7,7 mmol/l). Glicemia qe te jete e vlefshme duhet te dozohet ne plazmen venoze me metoden e glukoze oksidazes.
Diabeti percaktohet nga dy glicemi esell > 1,40 g/l (7,7 mmol/l).
Kjo vlere eshte zgjedhur sepse kur glicemia eshte ne menyre konstante nen 1,40 g/l, nuk shfaqen komplikacionet kronike te diabetit. Sipas eksperteve te OBSH (1985) diabeti i sheqerit perkufizohet si gjendjae hiperglicemise kronike qe percaktohet nga faktoret gjenetike dhe ambientale.
Intoleranca ndaj glukozes
Kurglicemia esell eshte midis 1,20 dhe 1,40 g/1 (6,6 dhe 7,7 mmol/1), nuk behet fjale as per glicemi normale, as per diabet pa bere ekzaminime te tjera shtese. Nese glicemia gjendet midis ketyre dy vlerave, duhet (me perjashtim terastetve kur eshte e kunderindikuar) te behet hiperglicemia e provokuar ne mige orale.
I. EPIDEMIOLOGJIA
Prevalenca e diabetit eshte midis 2 dhe 6 % ne popullaten e vendeve
perendimore, dhe shume me e larte ne disa etni (sidomos Indianet Pimas).
Hiperglicemia eshte shume e rralle te te porsalindurit (1 % para 15 vje?) por
frekuenca e saj rritet me moshen (7 % pas 65 vje9).
Raporti midis sekseve eshte afersisht 1,
Diabeti mund te zbulohet ne ?do moshe me shpeshtesine me te madhe rreth
moshe's 50 vje?.
3. KLASIFIKIMII DIABETIT
Dy jane tipet e diabetit te kundert me njeri tjetrin: diabeti tip 1 (insulinovartes) dhe diabeti tip 2 (joinsulinovartes)
Diabeti tip 1 dhe diabeti tip 2 jane dy semundje te ndryshme si nga ana flziolopatologjike dhe ajo klinike. Ato kane te perbashket simptomat klinike (hiperglicemia) dhe komplikacionet. Duhet theksuar se insulinoterapia (tranzitore ose definitive) mund te behet e domosdoshme gjate diabeti tip 2: ne kete rast flitet per diabet insulinonevojtar ose insulinokerkues.
Tabela : Karakteristikat e diabetit
TIPI I DIABETIT DIABETI TIP 1 DIABETI TIP 2
Frekuenca 15% L 85 %
Mosha e fillimit <20 >40
Faktori hereditar i dobe't i forte
Evolution! akut Evolucioni drejt acidoketozes Jo
Obeziteti Jo Po
Shenjat autoimune Po Jo
Tipi HLA B8,B15,B18, DR3,DR4 Asnje gje e vecante
Sekretimi i insuline's Mungese absolute Mungese relative
Rezistenca ndaj insuline's Nukka Ka
Komplikacionet Po Po 4. KOMPLIKACIONET
4.1. Komplikacionet metabolike a k tire
Acidokeloza
Iishte kornplikacion akul qe ndodh sidomos ne te se'muret me diabel lip, por ne 15 % le rasteve ndodh dhe gjate diabetil tip 2. Ajo mund lejeK zbuluese e semundjes.
Koma hiperosmolare Ndodh vetem gjate diabetil tip 2, me slipesh le te moshuarit si pasojeel dehidratimit.
Acidoza laktike
Eshle me shpesh jatrogjene', ndodh gjate diabetit tip 2 te" mjekuar mel biguanide kur nuk jane respektuar kunderindikacionet.
Hipoglicemite
Ato jane te pashmangshme (e te se'muret qe mjekohen me insulini; dhc mund te jenS IS demshme kur nuk korrigjohen shpejt. Te personal e moshuar, esha me mire qe gliccmite le mbahen pak me te rritura (1,5 deri 2,5 g/l ose 8,31 deri!3,9 mmol/l) sesa ala te bejne hipoglicemi qejane shume te rre^ikshme. I
4.2. Komplikacionet kronike
Mikroangiopatia diabetike
Dy tipet e diabetit mund te kene komplikacione mikroangiopatike. Ajo eshtfl pergjegje'se per komplikacionet oftalmologjike dhc rcnale, qe" mund te i^ojifl pe'rkatesisht deri ne verbim ose ne insuficience renale terminals.
Makroangiopatia diabetike
Makroangtopatia eshle pasoje e ateroskleroze's dhe mund te preke te gjitu vazat (e gjymtyrgve tc' poshtme, karolidet, koronaret). Faktore te tjerefl aterosklerozes jane : jeta sedentare, pirja e duhanit, obeziteti, hipertetisioJ arterial dhe liiperlipidemite.
Neuropatia diabetike
Fiziopatologjia e saj nuk eshte e njohur mire. Mund te takohen sham demtime neurologjike : polineuriti, mono ose rnulti neuriti dhe neuropatia vegjetative (autonome).
Komplikacione te tjera
Gjate diabetit mund te takohen edhe komplikacione te tjera : komplikacim^ infeksioze sidomos te lekures, psikike etj.
|
